آیا نهنگهای بیتکوین هنوز رنگ بازار را تعیین میکنند؟
بیت پورت: از زمان راهاندازی صندوقهای ETF نقدی (Spot ETFs) در آمریکا، جریان ورود و خروج سرمایه در این صندوقها به مهمترین عامل نوسانات روزانه بیتکوین تبدیل شده است. دیگر آن دوران که چند کیف پول بزرگ میتوانستند به تنهایی بازار را سبز یا قرمز کنند، گذشته است. امروز ترکیب جریانهای ETF، نقدینگی صرافیها و دادههای کلان اقتصادی است که مسیر حرکت بازار را تعیین میکند.
در سال ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، همزمان با کاهش موجودی بیتکوین در صرافیها به پایینترین سطوح ششساله، اثر هر سفارش بزرگ بر دفتر سفارشها بیشتر شده است. زمانی که عمق بازار کم باشد، حتی معاملات نسبتاً متوسط میتوانند حرکتهای قیمتی شدیدی ایجاد کنند. اما برخلاف تصور عمومی، اغلب نهنگها مستقیماً در بازار معامله نمیکنند. آنها سفارشهای خود را تقسیم میکنند یا از میزهای OTC برای انجام معاملات بیسروصدا استفاده میکنند تا اثرات آشکار در بازار عمومی را کاهش دهند.
با وجود این، دادههای آنچین هنوز نشان میدهد که نهنگها میتوانند جهت کوتاهمدت بازار را تغییر دهند. با این حال، از زمان ورود ETFهای نقدی بیتکوین، جریان سرمایه در این صندوقها عامل اصلی تعیینکننده روندهای روزانه بوده است. برای مثال، صندوق iShares Bitcoin Trust شرکت بلکراک (IBIT) اکنون بیش از ۸۰۰ هزار بیتکوین در اختیار دارد و یکی از اثرگذارترین بازیگران بازار محسوب میشود.
در مجموع، صندوقهای ETF نقدی ایالات متحده بیش از ۱.۶ میلیون بیتکوین — حدود ۶.۴ درصد از کل عرضه — را نگهداری میکنند. این تمرکز باعث شده بخش بزرگی از عرضه در قالب صندوقهای نهادی ذخیره شود، هرچند مالکیت واقعی همچنان میان هزاران سرمایهگذار توزیع شده است. شرکتهایی مانند مایکرو استراتژی نیز در این میان نقش کلیدی دارند و در حال حاضر بیش از ۶۴۰ هزار بیتکوین در اختیار دارند.
در مقابل، میزان عرضه قابل معامله در صرافیها به شدت کاهش یافته است. طبق گفتههای Glassnode، موجودی صرافیها در اکتبر ۲۰۲۵ به حدود ۲.۸۳ میلیون بیتکوین رسیده رقمی که از سال ۲۰۱۹ تاکنون بیسابقه است. این کاهش عرضه باعث شده بازار در برابر سفارشهای بزرگ بسیار حساستر شود و حتی حجمهای معمولی بتوانند قیمت را جابهجا کنند.
اما آیا نهنگها هنوز میتوانند بازار را در یک روز برگردانند؟
واقعیت این است که سفارشهای بزرگ در دورههای کمعمق میتوانند بازار را تکان دهند، اما تحقیقات نشان میدهد نهنگها اغلب در زمان اوج قیمت اقدام به فروش میکنند، نه خرید. آنها معمولاً در زمان ورود خریداران خرد، سود خود را شناسایی میکنند؛ رفتاری که بهجای دامنزدن به رشد، باعث آرام شدن روند صعودی میشود.
نمونه اخیر آن در سال ۲۰۲۵ دیده شد: با عبور قیمت بیتکوین از ۱۲۰ هزار دلار و ورود موج جدید سرمایه به ETFها، نهنگهای بزرگ یا همان «مگانهنگها» شروع به فروش تدریجی کردند. در همین زمان، جهت حرکات درونروزی بیشتر با جریان ETFها و سطح نقدینگی هماهنگ بود تا با رفتار کیف پولهای بزرگ. حتی گزارشهایی منتشر شد که برخی از نهنگهای قدیمی، بخشی از دارایی بیتکوین خود را فروخته و در مقابل چند میلیارد دلار اتریوم خریداری کردهاند.
در واقع، اگر بخواهیم عوامل اصلی تعیینکننده رنگ روزانه بازار را فهرست کنیم، در صدر آنها جریان ETFها قرار میگیرد. بررسی دادههای روزانه نشان میدهد که ورود سرمایه به این صندوقها تقریباً همیشه با رشد قیمت همراه بوده، در حالی که خروج سرمایه معمولاً با افت همزمان میشود.
عامل دوم، نقدینگی صرافیها است. با کاهش موجودی صرافیها، عرضه آزاد در بازار به کمترین میزان خود رسیده و همین امر باعث میشود حتی معاملات کوچکتر اثر بیشتری بر قیمت بگذارند. در چنین شرایطی، هر نوسان در جریان سفارشها میتواند دامنه حرکات قیمتی را گسترش دهد.
سومین عامل، موقعیتهای اهرمی و دادههای مشتقه است. زمانی که نرخ تأمین مالی (Funding Rate) بسیار بالا یا منفی میشود و حجم معاملات باز (Open Interest) پس از یک موج لیکویید دوباره افزایش مییابد، مسیر حرکتی بازار میتواند به سرعت تغییر کند.
و در نهایت، متغیرهای کلان اقتصادی از جمله روند دلار آمریکا، بازده اوراق قرضه و اشتهای ریسک در بازارهای جهانی همچنان نقش پررنگی دارند. زمانی که دلار تقویت میشود یا بازده اوراق بالا میرود، تمایل به داراییهای پرریسک مانند بیتکوین کاهش مییابد و بالعکس.
در نتیجه، هرچند نهنگها هنوز هم میتوانند با چند حرکت سنگین، نوسانات کوتاهمدت ایجاد کنند، اما دیگر فرمان اصلی بازار در دست آنها نیست. بازار امروز تحت کنترل جریانهای سرمایه نهادی، نقدینگی محدود صرافیها و شرایط اقتصاد کلان حرکت میکند عواملی که رنگ روزهای سبز و قرمز بیتکوین را تعیین میکنند.
